جوکی ها ( جوگی ها ) چه کسانی هستند

جوکی ها ( جوگی ها ) چه کسانی هستند

     جوکی ها قومی هستند که در ابتدا گمان می‌رفت از مصر به ایران آمده‌اند (واژه gypsy انگلیسی تحریفی از کلمه Egyptian است) ، لذا به جوکی معروف شدند ، ولی اکنون روشن شده است که جوکی ها از قوم رومای هند ( roma ) بوده و در پایان هزاره اول میلادی گروه گروه به نقاط مختلف جهان ، از جمله ایران ، مهاجرت کرده‌اند.

    در اواسط قرن هفتم ، جوکی های مقیم ایران ، به دلیل هنجارشکنی و فسادهای اخلاقی فراوان ، به دستور بهرام گور در بیابان‌های شیراز رها شدند. انزوای این گروه در اطراف شیراز که به نام غربتی نیز معروف بودند، تا اواسط دوره حکومت آغامحمد‌خان قاجار به طول انجامید. پس از آن بدستور وی ، از زن‌های جوکی برای رقاصی و خوشگذرانی و برای شاد نمودن مردم استفاده شد.

     جوکی ها که در اوایل به نام‌های «لولی» و «غربتی» شناخته می‌شدند ، امروزه در مناطق مختلف ایران با نام‌های متفاوت شناخته می‌شوند:

    در خراسان: غرشمار ، قرشمال ، غربتی

    در کردستان: دوم ، قَرَچ (قه‌ره‌چی)

    در کرمانشاه: سوزمانی ، کاولی، قره‌چی

    در زبان لکی: سوزمانی ، کاوولی، قره‌چی

    در آذربایجان:قاراچی

    در لرستان: کاولیkaweli

   در مازندران و گلستان: گودار (گُدار) ، جوکی ، جوگی ، اِلیاتی

    در خوزستان: کولی ، غربتی

    در قم: کولی ، غربتی

    در جنوب فارس: لولو ، گاگُلَک

    در کهگیلویه: غربتی

    در شیراز: کولو [Kulu]، غربتو ، لولی ، باصری

    در استان فارس و تهران: غربال بند

    در کرمان: لولی ، سوری

    در سیستان: چلی

    در بلوچستان: لوری

    در ایلام: کاولی ، خراط ، سوزمانی

    در بوشهر: کولی ، غربتی

    پیشه آهنگری ، حرفه ی بسیاری از جوکی های ایران است و برخی از آنها بصورت فصلی آهنگری می کنند و برای کشاورزان داس و تبر و … می سازند .

     جوکی ها به دلیل مهاجر بودن ، نداشتن شغل ثابت و علاقه ی فراوان به ساز و آواز و رقاصی ، به هر منطقه ای از جهان که وارد شده اند ، مسبب بروز مشکلات و مسائل اجتماعی بسیاری گشته و بیشتر دولت‌ها سعی کرده‌اند که آن‌ها را محدود کنند.

     جوکی ها  در بدو ورود به ایران ، هیچ مذهبی نداشته و هیچ عبادتی نمی کردند . عمر خود را به لهو و لعب و خوشگذرانی می‌گذراندند و خانه و کاشانه ای نداشتند . مردان جوکی از راه دزدی‌ و زنانشان از راه گدایی و تکدیگری امرار معاش می کردند .

     جوگی ها قرنها قبایل سیار بودند و به صورت چادرنشینی زندگی می کردند و به تناسب فصل ، به روستاهای ییلاقی و قشلاقی رفته ، در خارج از آبادی چادر می زنند . اگرچه هر یک از خانواده های جوگی چند راس اسب و الاغ و گوسفند داشتند ولی حرفه اصلی آنها آهنگری بود . جوگی ها پس از نصب چادرها ، اولین کارشان این بود که زمین جلوی چادر را کنده ، کلک مخصوص آهنگری را نصب میکردند.کلک اساس کار جوگی ها و آهنگرهاست تا بوسیله ی آن ابزارهای فلزی برای روستائیان بسازند.

    امروزه جوکی ها دیگر کوچ نمی‌کنند و تقریباً در مجموعه ی فرهنگ، اعتقادات و آداب و رسوم مناطق محل سکونت خود حل شده‌اند ، ولی هنوز برخی از آیین‌ها و آداب قومی خود ،  مانند مراسم ازدواج، طلاق، نوع مناسبات خانواده گی و برخی از شئون اجتماعی گذشته خود را حفظ نموده‌اند.

     جوکی ها به زبان سانسکریت و برخی زبان‌های بومی هند همچون گویش بنگالی و گجراتی سخن می گویند که به مرور ، با زبان فارسی و گویش‌ها و لهجه‌های محلی ایران آمیخته شده است ولی در محاوره‌های درون قومی خود ، از همین زبان استفاده می‌کنند.

    در کشور افغانستان ، جوگی ها همچنان به صورت چادرنشینی زندگی می کنند و از جایگاه حقوقی برخوردار نیستند . جوگی های افغانستان به لحاظ فرهنگی و اجتماعی در وضعیت اسفباری قرار دارند و رابطه ی دو طرفه بین جوگی ها و اجتماع وجود ندارد به گونه ای که هیچ کس حاضر نیست با جوگی ها داد و ستد و یا مراوده داشته باشد.

مطالب مرتبط

2 دیدگاه‌

  1. اهنگر گفت:

    همه این طوایف غربت جوگی زرگر با هم فرق دارن. یکم تحقیق کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *